برانداختن حكومت هارون برآمد كه برحسب تصادف در همين زمان هارون به توسط عموهاى خود در حال مستى كشته شد و شيبان ابن احمد جانشين او گرديد ( 292 ه . ق . ) ( 904 م . ) وى بيش از چند روز فرمانروايى نكرد و اين سلسله توسط محمد ابن سليمان از سرداران مكتفى برافتاد . امراى طولونى به حشمت و شكوه و علاقه به بسط و گسترش امور عام المنفعه شهرت داشتند . « 1 » اروپا اسپانيا : فرمانرواى امويان آندلس ، عبد اللّه ابن محمد بود ( 888 - 912 م . ) ايتاليا : شاه ايتاليا برنگار اول بود ( 888 - 924 م . ) بلغارستان : تزار بلغارستان سيمئون اول بود ( 893 - 927 م . ) روم شرقى : امپراتور روم شرقى لئوى ششم بود ( 886 - 912 م . ) سيسيل : فتح اسپانيا و پيروزى بر سيسيل ، درخشانترين فتوحات اسلام در افريقاى شمالى بود . هدف اعراب و بربرها از حمله به سيسيل ، به چنگ آوردن غنايم بود . اعراب براى اين حمله ، قواى دريايى مجهزى تدارك ديدند و سرانجام در سال 290 هجرى ( 902 م . ) بعد از مقاومتى سرسختانه كه ساكنين جزيره از خود نشان دادند ، سيسيل به تصرف مسلمانان درآمد . فرانسه : شاه فرانسه شارل سوم بود ( 893 - 923 م . ) در سال 906 م . مجارها به سرزمين فرانك شرقى هجوم بردند . نروژ : شاه نروژ هارولد اول بود ( 872 - 933 م . )

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 526 - 529 . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 610 - 640 . تاريخ ابن خلدون ، ج 3 ، ص 418 . خطط مقريزى ، ج 1 ، ص 247 - 250 . وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 97 . طبقات سلاطين اسلام ، ص 58 . دايرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 1638 . سلسله‌هاى اسلامى ، ص 76 - 77 .